Voorbereiding op IVF: zo optimaliseer je je lichaam vóór je eerste IVF-cyclus

Beginnen met IVF is een van de belangrijkste beslissingen die een koppel kan nemen. Of je nu net bent doorverwezen naar een fertiliteitskliniek of al enige tijd met onvruchtbaarheid te maken hebt, de periode voorafgaand aan je IVF-cyclus biedt een echte kans om je resultaten te beïnvloeden door middel van evidence-based voorbereiding. IVF-voorbereiding omvat lichamelijke gezondheid, optimalisatie van de voeding, aanpassingen in de leefstijl en emotionele voorbereiding — die allemaal invloed kunnen hebben op de eicelkwaliteit, bevruchtingspercentages, embryonale ontwikkeling en uiteindelijk je kansen op een geslaagde terugplaatsing.

Deze uitgebreide gids bespreekt wat het bewijs laat zien over de voorbereiding op IVF, welke factoren in de weken en maanden vóór de start van je cyclus het meest beïnvloedbaar zijn en hoe Conceive Plus je voedingsbasis gedurende deze periode kan ondersteunen.

Waarom voorbereiding op IVF belangrijk is

Het succes van IVF hangt af van meerdere factoren die op elkaar inwerken: leeftijd, ovariële reserve, spermakwaliteit, ontvankelijkheid van de baarmoeder, embryokwaliteit en laboratoriumtechnieken. Hoewel je je leeftijd niet kunt beïnvloeden of je ovariële reserve fundamenteel kunt veranderen, toont onderzoek consequent aan dat verschillende beïnvloedbare factoren — waaronder voedingstoestand, lichaamsgewicht, stressniveau en supplementgebruik — IVF-uitkomsten op betekenisvolle wijze beïnvloeden.

Belangrijkste bewijsmateriaal:

• Een mediterraan voedingspatroon in de 6 maanden vóór IVF werd in een prospectief onderzoek onder 244 vrouwen in verband gebracht met een 65–68% hoger klinisch zwangerschapspercentage (Karayiannis et al., 2018)
• Suppletie met CoQ10 gedurende 60 dagen vóór IVF verbeterde de ovariële respons en embryokwaliteit aanzienlijk bij vrouwen met een verminderde ovariële reserve (Xu et al., 2018)
• Voldoende vitamine D wordt in verband gebracht met hogere klinische zwangerschapspercentages bij IVF — vrouwen met een tekort hebben ongeveer 34% minder kans op een klinische zwangerschap (Cozzolino et al., 2020)
• Voorbereiding van de mannelijke partner verbetert de integriteit van het sperma-DNA, wat rechtstreeks invloed heeft op de bevruchtingspercentages en de embryokwaliteit

De ideale voorbereidingsperiode voor IVF begint 3–6 maanden vóór de verwachte start van de stimulatie — dit omvat de volledige rijpingsperiode van de eicelgroep die zal worden verkregen.

Voedingsbasis voor de voorbereiding op IVF

Een voedingsrijk dieet vormt de basis van een effectieve voorbereiding op IVF. De voedingsprincipes die een natuurlijke conceptie ondersteunen, zijn nog belangrijker bij IVF, waarbij meerdere eicellen tegelijkertijd worden gestimuleerd en de kwaliteit van embryo's cruciaal is.

Belangrijke voedingsstoffen voor de voorbereiding op IVF:

• Methylfolaat (400–800 mcg): Als actieve vorm van folaat heeft methylfolaat bij de voorbereiding op IVF de voorkeur boven synthetisch foliumzuur — vooral voor vrouwen met MTHFR-genvarianten die moeite hebben om foliumzuur efficiënt om te zetten. Essentieel voor celdeling tijdens de ontwikkeling van het embryo.
• CoQ10 (300–600 mg): Mitochondriën leveren de energie voor de rijping van eicellen en de vroege celdeling van embryo's. CoQ10 (vooral de gereduceerde vorm, ubiquinol) ondersteunt de mitochondriale functie. Het sterkste bewijs, specifiek bij vrouwen die slecht reageren, betreft hooggedoseerde CoQ10 bij de voorbereiding op IVF.
• Vitamine D (2.000 IE+, of aangepast aan de bloedwaarde): Laat je vitamine D-spiegel controleren voordat je met IVF begint. Een tekort komt in heel Europa vaak voor en heeft een aanzienlijke invloed op IVF-uitkomsten. Streef bij de voorbereiding op IVF naar serumwaarden boven 75 nmol/L.
• Omega 3-vetzuren (EPA+DHA, 1.000 mg+): Ontstekingsremmende eigenschappen ondersteunen de ontvankelijkheid van de baarmoeder en de kwaliteit van het baarmoederslijmvlies. Omega 3-vetzuren ondersteunen ook de spermakwaliteit wanneer de mannelijke partner ze gebruikt.
• DHEA (dehydroepiandrosteron, 25–75 mg): Het bewijs voor DHEA bij vrouwen die slecht reageren (lage AMH, hoge FSH) neemt toe. Verschillende gerandomiseerde onderzoeken tonen een hogere eicelopbrengst bij vrouwen met een verminderde ovariële reserve die 6–12 weken vóór IVF DHEA gebruiken. Gebruik dit uitsluitend onder toezicht van de kliniek.
• Melatonine (3–6 mg 's nachts): Heeft antioxiderende eigenschappen die specifiek zijn voor folliculair vocht en is onderzocht bij de voorbereiding op IVF. Sommige protocollen gebruiken het gedurende 6–8 weken vóór de eicelwinning. Bespreek dit met je kliniek.
• IJzer en B12: Bloedarmoede vermindert de zuurstoftoevoer naar zich ontwikkelende follikels en embryo's. Zorg ervoor dat de ijzer- en B12-status optimaal is voordat de IVF-stimulatie begint.

Conceive Plus-supplementen bieden een uitgebreide nutritionele basis voor de voorbereiding op IVF, met belangrijke vitaminen en mineralen in klinisch relevante doseringen. Veel vrouwen voegen tijdens de IVF-voorbereiding CoQ10, DHEA (waar aanbevolen door hun kliniek) en vitamine D toe aan een kwalitatief basissupplement.

Lichaamsgewicht en IVF-uitkomsten

BMI heeft een aanzienlijke invloed op de voorbereiding op en de uitkomsten van IVF. Zowel ondergewicht (BMI <18.5) als overgewicht/obesitas (BMI >25–30) houdt verband met:

• Verminderde reactie van de eierstokken op stimulatie
• Minder goede eicelkwaliteit
• Lagere bevruchtings- en blastocystpercentages
• Verminderde ontvankelijkheid van het baarmoederslijmvlies
• Hoger risico op een miskraam
• Verhoogd anesthesierisico bij de eicelafname

Veel Europese fertiliteitsklinieken hanteren BMI-drempelwaarden voor IVF (doorgaans een bovengrens van BMI 30–35). Zelfs een bescheiden gewichtsverlies van 5–10% kan de IVF-uitkomsten bij vrouwen met overgewicht aanzienlijk verbeteren. IVF-voorbereiding met duurzame voedingsaanpassingen en regelmatige lichaamsbeweging ondersteunt waar relevant een optimalisatie van het gewicht.

Let op: Snel gewichtsverlies in de maanden direct vóór IVF kan averechts werken — een drastische beperking van de calorie-inname beïnvloedt de eicelkwaliteit en de hormonale balans. Streef naar geleidelijke, duurzame veranderingen over een periode van 3–6 maanden.

Lichaamsbeweging tijdens de IVF-voorbereiding

Lichaamsbeweging ondersteunt de IVF-voorbereiding via meerdere mechanismen: gewichtsbeheersing, een betere insulinegevoeligheid, stressvermindering en een verbeterde doorbloeding van de voortplantingsorganen. De intensiteit van de lichaamsbeweging is echter belangrijk:

• Matige lichaamsbeweging (150 minuten per week): Wordt gedurende de hele IVF-voorbereiding sterk aanbevolen. Wandelen, zwemmen, yoga en lichte krachttraining zijn ideaal.
• Hoogintensieve training: Controversiëler. Sommige onderzoeken brengen grote trainingsvolumes bij slanke vrouwen in verband met lagere IVF-succespercentages. Schakel tijdens de stimulatie en de twee weken na de terugplaatsing uitsluitend over op lichte activiteit.
• Bekkenbodem en yoga: Yoga en op mindfulness gebaseerde oefeningen zijn specifiek onderzocht als onderdeel van IVF-voorbereiding en blijken voordelen te bieden voor stressvermindering en psychologische veerkracht tijdens de behandeling.

Voorbereiding van de mannelijke partner op IVF

De kwaliteit van het sperma heeft een grote invloed op de bevruchtingspercentages, de embryokwaliteit en uiteindelijk het succes van IVF — toch wordt IVF-voorbereiding voor mannen vaak verwaarloosd. Vooral de integriteit van het sperma-DNA beïnvloedt de ontwikkeling van blastocysten en de innestelingspercentages op manieren die niet altijd zichtbaar zijn bij een standaard spermaonderzoek.

IVF-voorbereiding voor mannen:

• Begin 3 maanden vóór de eicelafname met voedingsaanpassingen (de rijpingscyclus van sperma)
• Gebruik antioxidanten als supplement: vitamine C, vitamine E, zink, selenium en CoQ10
• Zorg voor een gezond gewicht (obesitas vermindert de spermakwaliteit door oxidatieve stress en een verhoogde temperatuur in de testikels)
• Vermijd hitte: sauna’s, hete baden en de warmte van een laptop op schoot verminderen de spermaproductie
• Drink minstens 3 maanden vóór de eicelafname geen alcohol
• Rook helemaal niet — roken veroorzaakt sperma-DNA-fragmentatie
• Overweeg een test op sperma-DNA-fragmentatie als eerdere IVF-cycli mislukten in de bevruchtings- of blastocystfase

Conceive Plus Men biedt gerichte voedingsondersteuning voor de mannelijke vruchtbaarheid als onderdeel van een uitgebreide strategie ter voorbereiding op IVF.

Stressmanagement bij de voorbereiding op IVF

De psychologische belasting van IVF is aanzienlijk. Angst, depressie en stress binnen de relatie komen vaak voor en kunnen IVF-uitkomsten beïnvloeden via hormonale processen — verhoogde cortisolwaarden beïnvloeden de hypothalamus-hypofyse-eierstokfunctie en kunnen de hormonale cascade verstoren die ten grondslag ligt aan de reactie op ovariële stimulatie.

Tot de op bewijs gebaseerde methoden voor stressmanagement ter voorbereiding op IVF behoren:

• Op mindfulness gebaseerde stressreductie (MBSR): Gestructureerde programma's waarvan uit gepubliceerd onderzoek blijkt dat ze het psychisch welzijn tijdens een fertiliteitsbehandeling verbeteren
• Cognitieve gedragstherapie (CGT): Effectief bij fertiliteitsgerelateerde angst
• Acupunctuur: Wordt veel gebruikt tijdens de voorbereiding op IVF; het bewijs voor een verbetering van het aantal levendgeborenen is gemengd, hoewel het bij veel patiënten duidelijk angst vermindert
• Steungroepen: Steun van lotgenoten die IVF doorlopen vermindert het gevoel van isolement en biedt praktische begeleiding
• Communicatie tussen partners: IVF belast relaties; proactieve communicatie en gezamenlijke besluitvorming beschermen de kwaliteit van de relatie tijdens de behandeling

Je baarmoederomgeving voorbereiden

Voorbereiding op IVF omvat het ondersteunen van een optimale ontvankelijkheid van het baarmoederslijmvlies — de gereedheid van het baarmoederslijmvlies om een embryo te ontvangen. Belangrijke factoren zijn:

• Omega 3-vetzuren en vitamine E: Ondersteunen een gezonde doorbloeding van het baarmoederslijmvlies
• Lage dosis aspirine: Wordt soms door klinieken voorgeschreven om de doorbloeding van de baarmoeder te verbeteren; begin hier niet mee zonder medisch advies
• Onderliggende aandoeningen behandelen: Poliepen, vleesbomen, een dun baarmoederslijmvlies of endometritis die vóór IVF worden vastgesteld, moeten vóór de terugplaatsing worden behandeld
• NSAID's vermijden rond de eicelpunctie en terugplaatsing: Niet-steroïde ontstekingsremmers kunnen de innesteling beïnvloeden; volg de richtlijnen van je kliniek over welke medicijnen je moet vermijden
• Voedingsstoffen die progesteron ondersteunen: Vitamine B6, zink en magnesium ondersteunen de luteale fase en de werking van progesteron

Veelgestelde vragen over de voorbereiding op IVF

V: Hoe lang van tevoren moet ik beginnen met de voorbereiding op IVF?

A: Idealiter 3–6 maanden vóór de startdatum van je stimulatie. Dit omvat één volledige rijpingscyclus van eicellen (ongeveer 90 dagen) en één volledige vernieuwingscyclus van sperma, waardoor voedingsveranderingen de beste kans krijgen om de kwaliteit van eicellen en sperma te verbeteren.

V: Moet ik tijdens IVF alle lichaamsbeweging stoppen?

A: Nee. Matige lichaamsbeweging is gedurende de hele voorbereiding op IVF gunstig. Verminder de intensiteit tijdens de stimulatie en gedurende 2 weken na de terugplaatsing. Vermijd tijdens de stimulatie elke intensieve training met veel schokken die het risico op een torsie van de eierstokken met zich meebrengt (wanneer de eierstokken vergroot zijn).

V: Welke supplementen kan ik gebruiken zonder eerst mijn kliniek te raadplegen?

A: Een kwalitatief prenataal/vruchtbaarheidsmultivitamine (zoals Conceive Plus), omega 3-vetzuren en vitamine D zijn over het algemeen veilige aanvullingen om met je kliniek te bespreken. Meld alle supplementen altijd aan je IVF-team voordat je ermee begint. Voor sommige supplementen (DHEA, melatonine, hooggedoseerd CoQ10) is specifiek medisch advies nodig.

V: Heeft cafeïne invloed op de uitkomsten van IVF?

A: Een hoge cafeïne-inname (>200mg/dag) houdt in sommige onderzoeken verband met lagere IVF-succespercentages. Overschakelen op één kop koffie per dag of cafeïnevrije koffie tijdens de voorbereiding op IVF is een laagrisicoverandering die mogelijk een betekenisvol effect heeft.

V: Kan ik alcohol drinken tijdens de voorbereiding op IVF?

A: Het wordt aangeraden geen alcohol te drinken. Zelfs matig alcoholgebruik houdt verband met lagere percentages levendgeborenen na IVF. Beide partners zouden tijdens de cyclus volledig moeten afzien van alcohol en het gebruik ervan tijdens de voorbereiding op IVF aanzienlijk moeten beperken.

V: Wat moet ik de avond vóór de eicelpunctie eten?

A: Meestal krijg je de instructie om vanaf middernacht vóór de ingreep nuchter te blijven. Blijf in de dagen vóór de eicelpunctie je vruchtbaarheidsdieet volgen — rijk aan antioxidanten en ontstekingsremmende voedingsmiddelen. Vermijd alcohol, overmatig zout en zware maaltijden.

V: Is het de moeite waard om acupunctuur toe te voegen aan de voorbereiding op IVF?

A: Het bewijs voor het effect van acupunctuur op IVF-uitkomsten is gemengd — sommige onderzoeken laten een bescheiden voordeel zien, andere geen effect op het aantal levendgeborenen. Over het algemeen is acupunctuur veilig en vermindert het de behandelingsgerelateerde angst, wat een goede reden is om het aan je IVF-voorbereiding toe te voegen als je er baat bij hebt.

V: Hoe belangrijk is de voorbereiding van mijn partner voor een succesvol IVF-traject?

A: Heel belangrijk. De kwaliteit van het sperma beïnvloedt de bevruchtingskansen en de kwaliteit van embryo's bij IVF net zo goed als bij een natuurlijke conceptie. Vooral een hoge fragmentatie van het sperma-DNA kan leiden tot het uitblijven van bevruchting of embryo's van slechte kwaliteit, zelfs wanneer de eicellen gezond zijn. De voorbereiding van de man op IVF is net zo belangrijk als die van de vrouw.